SEDEF HASTALIĞI(PSORİASİS)

"Psoriasis yunanca kaşınmak anlamına gelir. Psoriasis kalıcı bir hastalıktır. Sedef hastalığında kırmızı ve üzerinde sedefimsi beyaz pullar bulunan yaralar, özellikle kafa derisi, diz ve dirseklerde ortaya çıkar."

SEDEF HASTALIĞI(PSORİASİS)

SEDEF (PSORİASİS) NEDİR?
Psoriasis  yunanca kaşınmak anlamına gelir. Psoriasis kalıcı   bir hastalıktır. Sedef hastalığında kırmızı ve üzerinde sedefimsi beyaz pullar   bulunan  yaralar, özellikle kafa derisi, diz ve dirseklerde ortaya çıkar. Bazı vakalar o kadar hafiftirler ki bu kişiler sedefleri olduğunu bile  bilmezler. Bunun tam tersi bir şekilde psoriasis vücutta geniş alanları tutabilir. Psoriasis ailesel özellik gösterebilmesine rağmen, kişiden kişiye bulaşma   özelliğine sahip değildir. 

PSORİASİSİN SEBEBİ NEDİR?
Hastalığı nedeni bilinmemektedir. Bununla beraber son zamanlarda yapılan  araştırmalar   beyaz kan hücrelerindeki anormal fonksiyonun derideki 
enflamasyonu uyardığı   saptanmıştır. Bu enflamasyon yüzünden, deride ki  ölü hücreler daha hızlı bir   şekilde 3-4 gün içerisinde dökülür. 
Derideki herhangi bir kesik, sıyrık veya yanıktan 10-14 gün sonra bu  alanlarda sedefe ait bulgular çıkmaya başlar. Psoriasis boğaz 
enfeksiyonu gibi bazı enfeksiyonlardan ve bazı ilaçların   alımından  etkilenir. Kış aylarında cildin kuruması ve güneş ışığının azalması nedeni ile alevlenmeler görülür.

PSORİASİS TİPLERİ
Hastalık bir çok   şekilde görülebilir. Hastalığın şiddeti, süresi,  vücutta dağılımı ve şekli   kişiden kişiye değişiklik gösterir. Sıklıkla
 açık kırmızı renkli lekeler   şeklinde başlar. Zaman içinde  genişleyerek üzerinde pullar gelişir. Yüzeydeki   pullar kolaylıkla 
kaldırılabilirken, altta yerleşenler deriye daha   yapışıktırlar. Bu  kabuklar kaldırıldığında deri kanamaya hassasiyet gösterir. Bu   kırmızı
 alanlar genişleyerek oldukça büyük alanları kaplayabilirler. Diz, dirsek, kasıklar ve cinsel bölge, kollar, bacaklar, avuç içi ve ayak 
tabanı,   saçlı deri sedefin sık görüldüğü alanlardır. Daha çok hep aynılanlarda görülme   eğilimindedir.Tırnaklarda ince çukurcuklar meydana gelebilir.   Tırnaklar kalınlaşabilir ve yatağından ayrılabilirler.Kıvrım   bölgesindeki psoriasis koltuk altlarında, göğüslerin altında, kasıklarda   kalçaların arasında ve cinsel bölgede görülür.Guttat psoriasis genellikle çocukları ve genç erişkinleri   etkiler. Genellikle bir boğaz enfeksiyonunu takiben küçük yağmur damlası   
biçiminde küçük kırmızı üzeri pullu noktacıklar şeklinde ortaya çıkar. Haftalar   veya birkaç ay içinde kendiliğinden geriler.

Psoriasis vakalarının bir kısmında bir eklem rahatsızlığı da   bulunabilir.Deri 
tutuluma yaygın olduğunda eklem bulguları da şiddetlenir. Bazen de  deri lezyonları iyileştiğinde eklem bulguları da geriler.

PSORİASİS TANISI NASIL KONUR?

Dermatoloji uzmanları deri tırnak ve kafa derisini muayene ederek 
tanıyı koyarlar. Tanı da eğer bir şüphe var ise biyopsi   alınır.

PSORİASİS NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Tedavideki  amaç inflamasyonu azaltmak ve ölü hücrelerin   atılımını  yavaşlatmaktır. Nemlendirici kremler pullanmayı azaltır, ölü hücrelerin atılımını kontrol altına alır ve kaşıntıyı azaltır.Tedavi seçeneği hastanın genel sağlık durumu, yaşı, yaşam sitili ve  hastalığın şiddetine göre belirlenir. Doktorunuz kortizon, sentetik D   
vitamini veya antralin içeren kremleri tedaviniz için verebilir. Bu  tedaviler   doğal güneş ışığı veya ultraviyole ışığı ile birlikte 
uygulanabilir. Çok   şiddetli psoriasisli hastalar ışık tedavisi ile - birlikte veya yalnız başına   alınan hap tedavileri kullanabilir. Güneş 
ışınları psoriasise iyi gelir, fakat dikkatli olunmalıdır.  Ultraviyole(mor ötesi) ışık tedavisi bu cihazın bulunduğu  bir merkezde  yapılabilir.

TEDAVİ TİPLERİ
Tedavi ÖncesiTedavi SonrasıSteroidler (Kortizon) Kortizonlu krem, merhem, losyonlar sedefi geçici olarak   iyileştirir
 ve hastalığı kontrol altına alır.   Güçlü kortizonlu kremlerin   deride  incelme, kılcal damarlarda genişleme ve deri renginde değişiklik yapma  gibi yan etkileri vardır. Saçlı derinin tedavisi - Bu bölgenin   tedavisi  hastalığın şiddeti, saçların uzunluğu ve hastanın yaşam stili gibi   
faktörlere göre değişir. Bir çok çeşit bitkisel özlü özel şampuan, yağ,  solüsyon   tarzında ürün kullanılabilir. Bu tip ürünler kömür katranı 
veya kortizon   içerirler. Hastalar saç diplerini tahriş etmeden nazikçe şampuanlamalıdır.

Tedavi ÖncesiTedavi SonrasıAntralin - Bu tedavi psoriasisli alanların   kalınlığını azaltır. Ciltte hafif tahrişe, elbise ve deride hafif boyanmaya   neden olur. 

Vitamin D - Bitkisel olarak üretilmiş D vitamini olan kalsipotriol tedavide kullanılabilir. Bu tedavi sınırlı alanda  psoriasisi olan hastalarda etkilidir ve diğer tedavilerle birlikte de   
uygulanabilir.
Yan etkilerden kaçınmak için sınırlı miktarda uygulanır. Eczanelerde satılan sıradan D vitamini ilaçlarının sedef üzerine bir etkisi yoktur.

Işık tedavisi -  Ilıman bölgelerde yaşayan   psoriasis  hastaları direk doğal güneş ışığından dikkatli bir şekilde yararlanabilirler. Fakat yapay veya doğal ultraviyole ışınları ile yapılan   tedaviler Dermatoloji uzmanının kontrolü altında olmalıdır.Fakat kalici cozum   degildir.

PUVA
Eğer psoriasis diğer tedavilere   cevap vermiyorsa ve vücudun her yerinde sedef mevcutsa PUVA tedavisi kismen   cozum olabilir.% 85-90 
oranında faydalı olur. Bu tedavinin adı psoralen ve UVA   kelimelerinin  kısaltılması ile oluşur. Hastalar psorelen denen bir ilacı   aldıktan 
sonra uygun miktarda ultraviyole A (UVA) ışığına maruz bırakılırlar. Hastalığın iyileşmesi için ortalama 25 seanslık 2-3 ay süren bir tedavi 
  gerekir.Yılda 30-40 tedavi seansı hastalığı kontrol altında tutar. Psoralen göz   lensinde biriktiğinden hastalar psorelen aldıktan sonraki
 24 saat güneş   gözlükleri takılmalıdır. Uzun süreli PUVA tedavilerinin kirışıkları ve deri   kanseri riskini arttırdığı bilinmelidir. Bu 
nedenle PUVA tedavisi riskli ve   gecici bir cozumdur.